By Deepak Adhikari/NepalCheck.org
सडकमा दर्जनाै मानिस दाैडिरहेको दृश्य भएको भिडियो टिकटक, एक्स लगायतका सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको छ । उक्त पोष्टमा भिडियोको दृश्य पूर्व राजाको समर्थनमा निस्केको जुलुसको भन्ने दावी गरिएको छ । तर हामीले गरेको तथ्य जाँचमा सो भिडियो गत फागुन १० गते धरानमा भएको म्याराथुन दाैडको भिडियो भएको फेला परेको छ ।
छोटो भिडियो क्लिपमा दुईजना बीच यस्तो सम्वाद सुनिन्छ :
“सर यो कहाँबाट आउनु भो ? यहीँको मात्र हो कि ? कहाँबाट उपस्थित छ यहाँ जनताको ?”
“तपाईले देखिरहनु भएको छ, लोकतन्त्र गणतन्त्र पूरै फेल भइसकेपछि अब राजसंस्था नभइकन देश अगाडि बढ्न सक्ने भएन भन्ने लागिसकेपछि सबै जनताहरू सडकमा उत्रिनु त स्वाभाविक हो नि । त्यो हिसाबले गर्दाखेरी जनताहरु स्वतस्फुर्त रूपमा । यो कुनै पनि मासुभात दिएर, कुनै पनि पैसा दिएर, कुनै प्रलोभन देखाएर यहाँ उपस्थिति भएको होइन ।”
viral-video-tiktok-dharan-run-marathon-harka-sampang " data-image-caption="
viral-video-tiktok-dharan-run-marathon-harka-sampang
" data-medium-file="https://factchecknp.files.wordpress.com/2024/03/1709791074274.jpg?w=148" data-large-file="https://factchecknp.files.wordpress.com/2024/03/1709791074274.jpg?w=505" />गत फागुन १२ गते @kapil_brother नामक टिकटक प्रयोगकर्ताले “अब के हुन्छ राजा आऊ देश बचाऊ भन्दै निस्किएको जनसागर” भन्दै सो भिडियो सेयर गरेका थिए । त्यसको भोलिपल्ट उनले सोही भिडियो “१९ गते राजा ल्याउने भनेर हजाराैँ युवा उतारे प्रसाईले । फेरि सिंह बनेर होमिए सडकमा दुर्गा प्रसाई ” भन्दै टिकटकमा सेयर गरेका छन् । २७ हजारभन्दा बढी फलोअर भएका उनका ती पोष्ट हजाराैँ पटक हरिएको छ ।
सोही भिडियो फागुन १२ गते एक्समा @kiranjoshi235 नामक प्रयोगकार्ताले पनि सेयर गरेका छन् ।
के हो त पूर्व राजाको समर्थनमा निस्केको जुलुसको भन्ने दाबी गरिएको भिडियोको वास्तविकता ?
हामीले उक्त भिडियोको स्क्रिनसट गुगल लेन्समा अपलोड गर्याै । तर त्यसमा उक्त भिडियो फेला परेन ।
सत्यापनका क्रममा हामीले भिडियोमा देखिएको “धरान रन २०२४” भन्ने शब्द र वरिपरीका दृश्यका आधारमा थप खाेज्याैँ । त्यस क्रममा सोही भिडियो न्यु इन्टरटेनमेन्ट च्यानल नामक युट्युब अकाउन्टले “धरान १० के रन हर्क साम्पाङ” भन्दै गत फागुन १० गते सेयर गरेको पाइयो ।
यस ’boutमा थप खाेज्दा सो दाैड प्रतियोगिता ’bout समाचार प्रकाशित भएको फेला पर्यो । धरानको कोशीपत्रका अनुसार १२ औँ संस्करणको उक्त प्रतियोगितामा करीब ४ हजार धावक धाविका सहभागी थिए । प्रतियोगितामा सहभागीलाई पुरस्कार समेत दिइएको थियो । सो दाैड प्रतियोगिताको भिडियो फेसबुक लाइभ र अन्य युट्युब च्यानलले पनि सेयर गरेकाे पाइयो ।
तसर्थ पूर्व राजाको समर्थनमा निस्केको जुलुसको भिडियो भन्ने दाबी गरिएको सामग्री भ्रामक छ।
दाबीः पूर्व राजाको समर्थनमा निस्केको जुलुसको भिडियाे ।
दाबीकर्ताः सामाजिक सञ्जाल प्रयाेगकर्ता
नेपाल चेक निष्कर्षः भ्रामक
पूर्व राजाको समर्थनमा निस्केको जुलुसको भिडियाे भन्दै सामाजिक सञ्जालमा फैलाइएको सामग्रीको तथ्य जाँचपछि नेपाल चेकको निष्कर्ष ।
